Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng chủ trì phiên họp. Tham dự Phiên họp có: các Phó Chủ nhiệm và các thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; cùng đại diện các bộ, ngành có liên quan.

Đại diện Bộ Công an phát biểu tại Phiên họp
Theo Tờ trình của Chính phủ, quá trình triển khai thực hiện Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015 đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý người bị tạm giữ, người bị tạm giam. Tuy nhiên, qua tổng kết, cũng như quá trình theo dõi việc thi hành, Luật này đã bộc lộ những vướng mắc, bất cập cần phải nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành các biện pháp ngăn chặn tạm giữ, tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú trong thời gian tới.
Về phạm vi điều chỉnh, dự án Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú điều chỉnh về hệ thống tổ chức, mô hình của cơ quan quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú; chế độ quản lý giam giữ; chế độ của người bị tạm giữ, người bị tạm giam, người bị kết án tử hình đang bị tạm giam; người bị tạm giữ, người bị tạm giam là người dưới 18 tuổi, phụ nữ có thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi; thi hành quyết định cấm đi khỏi nơi cư trú; khiếu nại tố cáo trong quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú; trách nhiệm quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú.
Dự thảo Luật gồm 12 chương (trong đó bổ sung 01 chương mới), 73 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung nội dung 38 điều, xây dựng mới 11 điều, bỏ 12 điều, giữ nguyên 24 điều, tập trung vào các nội dung cơ bản như sau:
Thứ nhất, mở rộng phạm vi điều chỉnh của luật, bổ sung quy định về thi hành biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú: Để khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú, dự thảo Luật đã bổ sung quy định về thi hành biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú, gồm: Gửi lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú và phổ biến quyền, nghĩa vụ cho người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú; thi hành lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú; nhiệm vụ, quyền hạn của Uỷ ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao quản lý, theo dõi người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú; quyền và nghĩa vụ của người chấp hành biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú; giải quyết vắng mặt tại nơi cư trú; giải quyết trong trường hợp thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc; xử lý trường hợp người chấp hành biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú vi phạm nghĩa vụ.
Thứ hai, hoàn thiện quy định để nâng cao hiệu quả công tác quản lý, giám sát người bị tạm giữ, người bị tạm giam: Nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, giám sát người bị tạm giữ, người bị tạm giam, dự thảo Luật đã bổ sung một số quy định như: Chuyển giao người bị bắt theo quyết định truy nã cho cơ quan đã ra quyết định truy nã, khi có quyết định dẫn độ của cơ quan có thẩm quyền; quy định về điều chuyển người bị tạm giữ, người bị tạm giam; trích xuất phục vụ công tác giam giữ, tham gia thực hiện giao dịch dân sự; quy định mang tính nguyên tắc về các điều kiện bảo đảm phục vụ quản lý chặt chẽ người bị tạm giữ, người bị tạm giam; ...
Thứ ba, hoàn thiện quy định về chế độ, chính sách người bị tạm giữ, người bị tạm giam, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất với các quy định của pháp luật có liên quan: Nhằm quy định cụ thể hơn chế độ, chính sách của người bị tạm giữ, người bị tạm giam, dự thảo Luật đã bổ sung một số quy định như: Tiếp xúc lãnh sự của người bị tạm giữ, người bị tạm giam; chế độ gửi, nhận thư, sách, báo và tài liệu của người chờ chấp hành án phạt tù, người bị kết án tử hình đang chờ thi hành án; nhận tiền và đồ vật thiết yếu phục vụ sinh hoạt của người bị tạm giữ, người bị tạm giam và giải quyết trường hợp người bị tạm giữ, người bị tạm giam là người nước ngoài, con của người bị tạm giữ, người bị tạm giam theo mẹ vào cơ sở giam giữ chết.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban pháp luật và Tư pháp Nguyễn Mạnh Cường phát biểu ý kiến thẩm tra
Thẩm tra đối với dự án Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) tán thành sự cần thiết ban hành Luật với các lý do như được nêu tại Tờ trình của Chính phủ. Hồ sơ dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Nội dung của dự án Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất với hệ thống pháp luật và phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Tuy nhiên, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua một số dự án Luật có liên quan đến công tác thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú, do đó đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật cần tiếp tục rà soát, bám sát các dự án Luật được trình Quốc hội trong thời gian tới để bảo đảm tính thống nhất của dự thảo Luật. UBPLTP cũng tán thành với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, trong đó có việc bổ sung quy định về việc thi hành biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú để khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thi hành biện pháp ngăn chặn này trên thực tế.
UBPLTP về cơ bản tán thành với các nội dung của dự thảo Luật. Bên cạnh đó, UBPLTP có ý kiến về một số nội dung cụ thể như sau:
Về bảo đảm các quyền của người bị tạm giữ, tạm giam, UBPLTP đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục chỉnh lý, làm rõ thêm một số nội dung về các quyền của người bị tạm giữ, tạm giam, cụ thể như: Cân nhắc giữ lại quy định của Luật hiện hành về quyền được “nhận quà của thân nhân gửi” đối với người bị tạm giữ, tạm giam để hỗ trợ về mặt vật chất, khuyến khích, động viên tinh thần, cải thiện tâm lý của người bị tạm giữ, tạm giam đồng thời bảo đảm linh hoạt, đáp ứng hoàn cảnh thực tế của nhiều gia đình có người thân bị tạm giữ, tạm giam còn khó khăn, không có tiền để gửi lưu ký; Chỉnh lý lại quy định về chế độ gửi, nhận thư, sách, báo và tài liệu của người bị tạm giữ, người bị tạm giam theo hướng người bị tạm giữ, tạm giam được gửi hoặc nhận thư, sách, báo và tài liệu khi được cơ quan thụ lý vụ án cho phép trừ trường hợp người bị tạm giam mà bản án đã có hiệu lực pháp luật, đang chờ thi hành án, đồng thời thư, sách, báo và tài liệu phải để mở và chịu sự kiểm tra, kiểm duyệt của cơ sở giam giữ; Cân nhắc, không nên giới hạn trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam bị bệnh nặng hoặc thương tích vượt quá khả năng của y tế cơ sở giam giữ thì chỉ được đưa đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của nhà nước (đặc biệt là trong trường hợp cấp cứu) để bảo đảm tính nhân đạo, kịp thời trong chữa bệnh với phương châm coi trọng tính mạng, an toàn của con người là cao nhất; Chỉnh lý lại quy định về việc được sử dụng kinh sách và bày tỏ niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo của người bị tạm giữ, tạm giam theo hướng tổng kết, đưa các quy định tại Nghị định số 95/2023/NĐ-CP ngày 29/12/2023 của Chính phủ vào dự thảo Luật để bảo đảm nguyên tắc việc hạn chế quyền con người, quyền công dân phải do Luật định.
Về thi hành biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú, UBPLTP cho rằng dự thảo Luật chưa làm rõ được trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc thi hành biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú mà chỉ quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Trưởng Công an cấp xã là người có trách nhiệm trực tiếp giúp Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý, theo dõi người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú. Do đó, đề nghị quy định rõ vai trò, trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong quản lý thi hành biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú theo hướng Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra Trưởng Công an xã quản lý, theo dõi người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú.
Dự kiến, dự án Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú sẽ được Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 10 sẽ khai mạc vào ngày 20 tháng 10 năm 2025.
Gia Hân