Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình về Dự án Luật Phòng bệnh
Theo Tờ trình của Chính phủ, Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ 01/7/2008. Qua hơn 17 năm triển khai, Luật đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, góp phần kiểm soát hiệu quả nhiều dịch bệnh nguy hiểm. Tuy nhiển, quá trình thực hiện đã bộc lộ những hạn chế, bất cập và phát sinh nhiều vấn đề mới cần được giải quyết như: về chất lượng sống, gánh nặng bệnh tật, nguyên nhân liên quan đến dinh dưỡng và yếu tố môi trường cũng như khoảng trống chính sách điều chỉnh phòng, chống bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm và rối loạn sức khỏe tâm thần.
Từ những vấn đề trên cho thấy, việc xây dựng một đạo luật mới với tên gọi Luật Phòng bệnh, phạm vi điều chỉnh bao gồm các hoạt động về phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm, các rối loạn sức khỏe tâm thần và các yếu tố nguy cơ khác; dinh dưỡng trong phòng bệnh và các điều kiện bảo đảm để thay thế Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2007 là yêu cầu khách quan, cấp bách nhằm tạo cơ sở pháp lý toàn diện, đồng bộ, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đáp ứng yêu cầu bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới.
Dự thảo Luật Phòng bệnh gồm 06 chương với 41 điều, với nhiều nội dung sửa đổi, hoàn thiện và bổ sung mới, cụ thể:
Dự thảo Luật hoàn thiện các quy định liên quan đến giải thích từ ngữ, theo đó, bổ sung các cụm từ cần giải thích để tạo cách hiểu thống nhất trong quá trình áp dụng pháp luật, ví dụ: phòng bệnh; bệnh không lây nhiễm; rối loạn sức khỏe tâm thần; dinh dưỡng…
Dự thảo Luật đưa ra tổng thể các chính sách của Nhà nước về phòng bệnh và các nội dung về quản lý nhà nước về phòng bệnh, tập trung vào các chính sách của Nhà nước về thực hiện việc phòng bệnh; ưu tiên trong hỗ trợ, khuyến khích các cá nhân, tổ chức tham gia phòng bệnh, các chính sách tạo nguồn lực để thực hiện công tác phòng bệnh, đẩy mạnh phong trào toàn dân chủ động chăm sóc sức khỏe, xây dựng văn hóa sức khỏe trong Nhân dân và khuyến khích, hỗ trợ, chỉ đao xây dựng các mô hình cộng đồng, trường học và nơi làm viêc an toàn, khỏe mạnh nhằm bảo vệ, nâng cao sức khỏe toàn diện của người dân, học sinh và người lao động.
Đồng thời, bổ sung ngày Sức khỏe toàn dân Việt Nam là ngày 07 tháng 4 hằng năm và giao trách nhiệm cho Bộ Y tế trong việc chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân các cấp hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chức Ngày Sức khỏe toàn dân Việt Nam.
Dự thảo Luật quy định cách thức phân loại bệnh truyền nhiễm, dịch bệnh truyền nhiễm và thanh toán, loại trừ một số bệnh truyền nhiễm lưu hành và phân cấp cho Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tiêu chí xác định phân loại nhóm bệnh truyền nhiễm; quy định tiêu chí xác định dịch bệnh; quy định tiêu chí dịch bệnh vượt quá khả năng, điều kiện ứng phó, khắc phục hậu quả của chính quyền các cấp. Quy định này tạo sự linh hoạt trong quá trình triển khai phòng, chống bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là trong bối cảnh xuất hiện thêm nhiều bệnh truyền nhiễm mới.
Dự thảo Luật quy định toàn diện các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm, dịch bệnh truyền nhiễm. Đối với các biện pháp có liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân thì quy định nguyên tắc trong luật như: giám sát bệnh truyền nhiễm; cách ly y tế; kiểm dịch y tế; bảo đảm an toàn sinh học, an ninh sinh học trong xét nghiệm; sử dụng vắc xin, sinh phẩm. Các biện pháp mang tính chất chuyên môn giao cho Bộ trưởng Bộ Y tế quy định chi tiết: đánh giá nguy cơ, cảnh báo dịch bệnh truyền nhiễm; điều tra xác định và khai bác, báo cáo, thông tin dịch bệnh truyền nhiễm;...
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra đối với Dự án Luật Phòng bệnh
Dự thảo Luật quy định việc giám sát trong phòng bệnh gồm: Đối tượng giám sát bệnh truyền nhiễm; Đối tượng giám sát bệnh không lây nhiễm; Đối tượng giám sát trong dinh dưỡng; Đối tượng giám sát trong phòng, chống thương tích; Đối tượng giám sát trong quản lý các rối loạn sức khỏe tâm thần.
Quy định về cách ly y tế, Dự thảo Luật quy định người mắc bệnh truyền nhiễm, người bị nghi ngờ mắc bênh truyền nhiễm, người mang mầm bệnh truyền nhiễm, người tiếp xúc với tác nhân gây bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A và một số bệnh thuộc nhóm B phải được cách ly y tế tại nhà, tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc tại các cơ sở, địa điểm khác. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong vùng có ca bệnh truyền nhiễm chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện việc cách ly y tế khi phát hiện trường hợp phải cách ly y tế tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định. Trường hợp các đối tượng không thực hiện yêu cầu cách ly y tế của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thì bị áp dụng biện pháp cưỡng chế cách ly theo quy định của Chính phủ.
Quy định về kiểm dịch y tế, Dự thảo Luật quy định kiểm dịch y tế tại khu vực cửa khẩu đối với người, phương tiện, hàng hóa, thi thể, hài cốt, tro cốt, mẫu bệnh phẩm, sản phẩm sinh học, mô, bộ phận cơ thể người xuất - nhập - quá cảnh Việt Nam. Nội dung kiểm dịch bao gồm khai báo y tế, giám sát y tế, kiểm tra y tế, xử lý y tế, giám sát bệnh truyền nhiễm và áp dụng các biện pháp phòng bệnh, đáp ứng bệnh truyền nhiễm được thực hiện tại khu vực cửa khẩu.
Quy định về bảo đảm an toàn, an ninh sinh học trong xét nghiệm, Dự thảo Luật bổ sung thêm quy định về bảo đảm an toàn sinh học đối với xét nghiệm và giao Chính phủ quy định chi tiết. Theo đó, cơ sở xét nghiệm phải đáp ứng các điều kiện an toàn sinh học phù hợp với từng cấp độ và chỉ được tiến hành xét nghiệm trong phạm vi chuyên môn sau khi được cơ quan nhà nước có thấm quyền về y tế cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn an toàn sinh học; bảo đảm quy định về quản lý mẫu bệnh phẩm và quy định về bảo vệ người làm việc trong cơ sở xét nghiệm. Bổ sung thêm quy định về bảo đảm an ninh sinh học trong xét nghiệm và giao Chính phủ quy định chi tiết. Theo đó, cơ sở xét nghiệm phải đáp ứng các yêu cầu về an ninh sinh học; thực hiện quản lý tác nhân sinh học, thiết bị, dữ liệu trong cơ sở xét nghiệm theo các biện pháp bảo đảm an ninh sinh học nhằm ngăn chặn việc tiếp cận trái phép, thất thoát, lấy cắp, sử dụng sai hoặc thay đổi mục đích sử dụng, phát tán tác nhân sinh học ra môi trường và cộng đồng.
Quy định về vắc xin, sinh phẩm và tiêm chủng, Dự thảo Luật quy định mọi người có quyền được sử dụng và được bảo đảm công bằng trong tiếp cận vắc xin, sinh phẩm theo từng lứa tuổi, từng đối tượng trong suốt vòng đời để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng. Bên cạnh đó, dự thảo Luật đã quy định hình thức thực hiện tiêm chủng bao gồm: tiêm chủng mở rộng và tiêm chủng chống dịch là tiêm chủng bắt buộc do ngân sách nhà nước bảo đảm.
Dự thảo Luật quy định về phòng, chống yếu tố nguy cơ gây bệnh không lây nhiễm, bao gồm các nội dung về các biện pháp phòng, chống bệnh không lây nhiễm, phòng, chống yếu tố nguy cơ gây bệnh không lây nhiễm và phát hiện sớm, dự phòng bệnh không lây nhiễm và quản lý điều trị bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng; dự phòng cho người có nguy cơ cao và quản lý, điều trị người mắc bệnh không lây nhiễm. Dự thảo Luật giao Bộ trưởng Bộ Y tế quy định về phòng, chống các yếu tố nguy cơ gây bệnh không lây nhiễm khác được thực hiện thông qua các hoạt động bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, tăng cường hoạt động thể lực, phòng, chống các yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh không lây nhiễm.
Dự thảo Luật quy định về các yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm và các biện pháp phòng ngừa mắc rối loạn sức khỏe tâm thần, quyền và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống rối loại sức khỏe tâm thần.
Quy định về dinh dưỡng trong phòng bệnh bao gồm nguyên tắc thực hiện dinh dưỡng trong phòng bệnh; dinh dưỡng cho một số nhóm đối tượng như phụ nữ có thai, bà mẹ cho con bú và trẻ dưới 24 tháng tuổi, dinh dưỡng cho trẻ em và dinh dưỡng học đường, dinh dưỡng cho người lao động và người cao tuổi.
Quy định về nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh; chế độ đối với người làm công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm và người tham gia chống dịch; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực làm công tác phòng bệnh; kinh phí cho công tác phòng bệnh và Quỹ Phòng bệnh.
Gia Hân