Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày Tờ trình về Dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi)

Theo Tờ trình của Chính phủ, thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, giải pháp chỉ đạo triển khai quyết liệt, tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy, bảo đảm tính xuyên suốt giữa hoạt động giảm cung với giảm cầu trong phòng, chống ma túy, thay đổi căn bản, hiệu quả công tác cai nghiện ma túy. Bên cạnh đó, thực hiện các văn bản chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy đã được chuyển từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về Bộ Công an. Do đó, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo mới của Đảng, Nhà nước và phù hợp với sự thay đổi của cơ quan chủ trì quản lý công tác này.

Bên cạnh đó, quá trình tổ chức thực hiện Luật Phòng, chống ma túy trong những năm qua đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc nhất định và phát sinh những vấn đề mới cần sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý về trách nhiệm quản lý nhà nước của các cơ quan, tổ chức về phòng, chống ma túy bảo đảm phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy của các bộ, ngành, địa phương; kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cai nghiện ma túy để bảo đảm phù hợp với tổ chức bộ máy mới và khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành thời gian qua.

Dự thảo Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) bao gồm 08 chương, 52 điều với những nội dung cơ bản:

Những nội dung sửa đổi, hoàn thiện

Sửa đổi cụm từ “điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế” thành “điều trị nghiện bằng thuốc thay thế” để bảo đảm việc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế không chỉ đối với các chất dạng thuốc phiện mà bao gồm cả các chất ma túy khác.

Sửa đổi, bổ sung trường hợp được áp dụng biện pháp áp giải người vi phạm để xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể theo yêu cầu của người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy để khắc phục tình trạng người được yêu cầu không hợp tác trên thực tế.

Sửa đổi, bổ sung quy định về thời hạn cai nghiện ma túy đối với người cai nghiện ma túy lần đầu là 24 tháng, đối với người cai nghiện ma túy từ lần thứ hai trở lên là 36 tháng và áp dụng đối với tất cả hình thức cai nghiện ma túy tự nguyện, cai nghiện ma túy bắt buộc.

Sửa đổi, bổ sung quy định về quy trình cai nghiện ma túy phải bảo đảm thực hiện đủ 05 giai đoạn trong quy trình cai nghiện ma túy, bảo đảm hiệu quả trong công tác cai nghiện ma túy. Riêng đối với việc cai nghiện tại cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân tiếp tục quy định phải bảo đảm thực hiện ít nhất 03 giai đoạn đầu trong quy trình cai nghiện ma túy, đối với các quy trình và thời gian còn lại thì người nghiện ma túy phải thực hiện tại gia đình, cộng đồng.

Sửa đổi, bổ sung quy định người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi thực hiện việc cai nghiện tại trường giáo dưỡng, nhưng khi người nghiện ma túy đủ 18 tuổi, nếu thời gian cai nghiện còn lại từ đủ 03 tháng trở lên thì chuyển sang thực hiện việc cai nghiện tại cơ sở cai nghiện công lập.

Rà soát, sửa đổi các quy định để bảo đảm phù hợp với việc bổ sung Tội sử dụng trái phép chất ma túy trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 9.

Những nội dung bổ sung

Bổ sung “thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất” vào quy định về kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy để kiểm soát chặt chẽ và tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển kinh tế.

Bổ sung quy định về cơ sở cai nghiện ma túy để phân loại, làm rõ các cơ sở cai nghiện ma túy, với các hình thức cai nghiện ma túy, người cai nghiện ma túy và thành lập, giải thể các cơ sở cai nghiện ma túy.

Bổ sung quy định về thi hành quyết định đưa đến cơ sở cai nghiện ma túy và hoãn, miễn, tạm đình chỉ chấp hành quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc để thực hiện thống nhất quy trình đưa đến các cơ sở cai nghiện ma túy và bảo đảm phù hợp với việc không tổ chức cấp huyện, tiếp nhận nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy về Bộ Công an.

Đại biểu Quốc hội tham dự Phiên họp

Nội dung lược bỏ

Lược bỏ 04 điều (34, 35, 36, 39) vì đã được chuyển sang các điều khác trong dự thảo Luật; lược bỏ 05 điều (46, 47, 48, 49, 50) để phù hợp với nguyên tắc phân định thẩm quyền theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương; bỏ cụm từ và bãi bỏ một số điểm, khoản, điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính vì các nội dung đã được sửa đổi, bổ sung tại dự thảo Luật.

Nội dung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính

Giảm thủ tục hành chính Công an cấp xã báo cáo, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện tại 05 thủ tục hành chính, gồm: 1) Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; 2) Lập danh sách người sử dụng trái phép chất ma túy; 3) Đăng ký cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; 4) Lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa đi cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi; 5) Lập danh sách, đưa ra khỏi danh sách người nghiện ma túy, người bị quản lý sau cai nghiện ma túy.

Nội dung phân quyền, phân cấp

Thực hiện phân quyền, phân cấp tại 04 nội dung, gồm: 1) Chuyển thẩm quyền từ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thành Trưởng Công an cấp xã nhận kết quả xét nghiệm dương tính với chất ma túy của người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy; 2) Phân định thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã và Trưởng Công an cấp xã trong quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; 3) Chuyển thẩm quyền từ Ủy ban nhân dân xã thành Công an xã lập, đưa ra khỏi danh sách người sử dụng trái phép chất ma túy cư trú tại địa phương; 4) Chuyển thẩm quyền từ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã sang Trưởng Công an xã có trách nhiệm tiếp nhận đăng ký, quản lý người cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; 5) Chuyển thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Giám đốc Công an cấp tỉnh trong quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng.

Nếu được Quốc hội xem xét thông qua, Luật Phòng, chống ma túy sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026.

Gia Hân