Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc trình bày Tờ trình về Dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả công tác hội nhập quốc tế

Theo Tờ trình của Chính phủ, sau gần 40 năm đổi mới, tiến trình hội nhập quốc tế của nước ta đã chuyển trạng thái từ hội nhập sang hội nhập đầy đủ, từ vị thế một quốc gia đi sau sang một quốc gia vươn lên, tiên phong vào những lĩnh vực mới, là một định hướng chiến lược quan trọng trong kỷ nguyên mới, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của đất nước đến năm 2030 và 2045.

Với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, từ một đất nước bị bao vây cô lập, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 195 quốc gia trên thế giới, có quan hệ Đối tác chiến lược và Đối tác toàn diện với 40 nước, trong đó có tất cả các thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, các nước lớn; là thành viên tích cực của trên 70 tổ chức khu vực và quốc tế, có quan hệ chính trị, kinh tế, thương mại, quốc phòng, an ninh, giao lưu nhân dân phát triển sâu rộng, thực chất, sôi động. Việt Nam đã trở thành 1 trong 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới, quy mô kinh tế tăng gần 100 lần so với năm 1986, thu nhập bình quân đầu người tăng từ dưới 100 USD lên trên 5.000 USD; có quan hệ kinh tế - thương mại với 230 quốc gia và vùng lãnh thổ, chiếm gần 90% GDP thế giới; tham gia các thỏa thuận hợp tác, liên kết kinh tế quốc tế đa tầng nấc, nhất là 17 Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) đã gắn kết Việt Nam với hơn 60 nền kinh tế chủ chốt, tham gia sâu hơn vào các chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, dù đã được Đảng, Nhà nước ta quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, song do một số nguyên nhân khách quan và chủ quan, công tác hội nhập quốc tế có nhiều lĩnh vực, vấn đề còn vướng mắc hoặc chưa được giải quyết hiệu quả, đồng thời gặp nhiều khó khăn về nguồn lực, chưa ngang tầm mặt bằng chung của khu vực và quốc tế.

Bên cạnh đó, Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội Đảng lần thứ XIV xác định: “Nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam trong nền chính trị thế giới, kinh tế toàn cầu và văn minh nhân loại. Phát huy hiệu quả các phương thức ngoại giao đa dạng, đặc biệt là ngoại giao cấp cao, ngoại giao chuyên ngành. Coi trọng và đẩy mạnh công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược. Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao hiệu quả công tác thông tin đối ngoại, công tác lãnh sự, bảo hộ công dân, triển khai toàn diện và mạnh mẽ hơn công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Đẩy mạnh ngoại giao toàn diện phục vụ phát triển, trọng tâm là ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ. Nâng cao hiệu quả của ngoại giao văn hóa, quốc phòng, an ninh; chú trọng các hoạt động quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam.

Tình hình trên đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách để kịp thời tháo gỡ khó khăn, bất cập; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền kết hợp với bảo đảm nguồn lực tương xứng để phát huy vai trò, nâng cao tính chủ động của các lực lượng tham gia công tác hội nhập quốc tế; tăng cường nhân lực, chú trọng công tác đào tạo và nghiên cứu chiến lược để triển khai hiệu quả chủ trương hội nhập quốc tế sâu rộng, góp phần tạo động lực cho đất nước hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm.

Quang cảnh Phiên họp của Quốc hội

Dự thảo Nghị quyết gồm 8 chương, 29 điều, quy định một số cơ chế, chính sách đặc thù và bảo đảm tài chính, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, kỹ thuật hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả công tác hội nhập quốc tế.

Nghị quyết áp dụng đối với: Cơ quan, tổ chức và cá nhân thuộc cơ quan, tổ chức trực tiếp, thường xuyên hoạt động trong lĩnh vực hội nhập quốc tế trong hệ thống chính trị; Doanh nhân, nhà khoa học, chuyên gia về hội nhập quốc tế, người mang hàm ngoại giao cao cấp đã nghỉ hưu và các cá nhân khác trực tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ đối ngoại, hội nhập quốc tế đặc biệt, giúp bảo đảm hoặc có đóng góp quan trọng cho lợi ích quốc gia - dân tộc; Doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề tham gia vào hoạt động hội nhập quốc tế; Các tổ chức quốc tế, phái đoàn đặc biệt và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

Dự thảo Nghị quyết quy định các chính sách chung về hội nhập quốc tế, bao gồm: Tham gia các tổ chức và diễn đàn hợp tác đa phương; Cơ chế cử lực lượng tham gia hoạt động khôi phục, tái thiết, xây dựng ở nước ngoài; Khuyến khích sự hiện diện của các tổ chức quốc tế tại Việt Nam và tăng cường hiểu biết, nghiên cứu về Việt Nam; Xử lý khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án hợp tác với các đối tác nước ngoài có tính chất trọng điểm, chiến lược; Thí điểm áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn quốc tế, quy chuẩn kỹ thuật được công bố; Khen thưởng trong công tác hội nhập quốc tế.

Về hội nhập quốc tế của doanh nghiệp, Nghị quyết quy định các chính trên các lĩnh vực: Hỗ trợ doanh nghiệp hoạt động kinh doanh ở nước ngoài; về Quỹ phát triển doanh nghiệp hội nhập quốc tế; Quỹ xúc tiến xuất khẩu ngành hàng; Sử dụng thuế phòng vệ thương mại hỗ trợ doanh nghiệp.

Về hội nhập quốc tế của chính quyền địa phương, Nghị quyết quy định Chính phủ cho phép Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thí điểm lập các văn phòng đại diện ở nước ngoài trên cơ sở quy định pháp luật sở tại và thỏa thuận với sở tại; Tham gia các cơ chế hợp tác, diễn đàn, mạng lưới của các thành phố, đô thị lớn của chính quyền địa phương; Công tác đối ngoại biên giới.

Đối với cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, Nghị quyết quy định về: Chức năng hỗ trợ công tác hội nhập quốc tế của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; Mua bất động sản tại nước ngoài của cơ quan Việt Nam ở nước ngoài; Các dự án đầu tư xây dựng tại cơ quan Việt Nam ở nước ngoài.

Để nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu dự báo, nghiên cứu chiến lược, dự thảo Nghị quyết quy định: Phát triển cơ sở giáo dục, đào tạo về hội nhập quốc tế; Khoán chi trong thực hiện nghiên cứu chiến lược trong lĩnh vực hội nhập quốc tế.

Để đảm bảo nguồn lực cho công tác hội nhập quốc tế, Nghị quyết quy định: Tăng cường nhân lực phục vụ hội nhập quốc tế; Chế độ, chính sách đối với người làm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế thường xuyên; Chế độ, chính sách đối với người làm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế không thường xuyên; Huy động chuyên gia, nhà khoa học, người sử dụng thành thạo ngoại ngữ hiếm phục vụ công tác đối ngoại; Chế độ, chính sách đối với công chức, viên chức biệt phái, tham gia công tác tại tổ chức quốc tế

Dự kiến, Nghị quyết sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2026.

Gia Hân