Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra Dự án Luật Trí tuệ nhân tạo

Phát biểu góp ý Dự án Luật Công nghệ cao (sửa đổi), đại biểu Bế Trung Anh, Uỷ viên Thường trực Uỷ ban Công tác Đại biểu của Quốc hội - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cho biết Dự án luật lần này có điểm rất khác biệt so với nhiều dự thảo luật khác khi đã cụ thể hóa và lượng hóa các nội dung, giúp “dễ đo, dễ đếm”, thuận tiện cho triển khai trong thực tiễn. Đại biểu đánh giá đây là hướng đi rất tích cực.

Đại biểu cũng ghi nhận việc Dự án Luật đã đưa nội dung công nghệ cao trở thành một trong ba trụ cột chính theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, cho rằng đây là bước thể chế hóa phù hợp. Tuy nhiên, để hoàn thiện Dự án Luật, đại biểu nêu hai nhóm ý kiến lớn:

Góp ý về khái niệm từ ngữ, đại biểu cho rằng việc dự thảo xác định “công nghệ chiến lược” là “công nghệ cao” là chưa hợp lý. Đại biểu cho rằng có những công nghệ cao nhưng không phải công nghệ chiến lược. Ngược lại, có những công nghệ chiến lược nhưng không phải công nghệ cao. Đại biểu đưa ví dụ áo giáp sắt thời Trần - một công nghệ đã góp phần tạo nên chiến thắng lịch sử, là công nghệ mang tính chiến lược, dù “không gắn chip hay màn hình”. Tương tự, trong thời kỳ dịch COVID-19, việc sản xuất kit test không phải là công nghệ cao, nhưng ở thời điểm đó lại là công nghệ chiến lược, đảm bảo an ninh và sự ổn định cuộc sống. Theo đại biểu, công nghệ chiến lược thường phụ thuộc vào bối cảnh, thời điểm, yêu cầu an ninh, chính trị, chứ không phải mức độ hiện đại của công nghệ. Vì vậy, đại biểu đề nghị mở rộng định nghĩa, không nên gắn hai khái niệm này với nhau.

Đại biểu Bế Trung Anh phát biểu tại Hội trường

Đại biểu cho biết Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã đặt yêu cầu giải phóng toàn bộ không gian thể chế cho đổi mới sáng tạo, và Dự án Luật cần thể hiện tinh thần này rõ hơn, đặc biệt trong cơ chế đầu tư công, mua sắm công, cơ chế tài chính cho khoa học - công nghệ.

Theo đại biểu, nếu giữ nguyên các quy trình đầu tư công, mua sắm công và cơ chế tài chính cứng nhắc như hiện nay, các dự án công nghệ cao sẽ mất rất nhiều thời gian, dễ đánh mất “thời cơ công nghệ”, nhất là khi công nghệ phát triển còn nhanh hơn cả tốc độ mà định luật Moore mô tả.

Đại biểu đề nghị bổ sung một chương riêng, quy định rõ các cơ chế đặc thù cho công nghệ cao và công nghệ chiến lược, bao gồm: rút gọn thủ tục, cơ chế khoán theo kết quả, cho phép mua thử nghiệm, đặt hàng theo cơ chế riêng biệt. Theo đại biểu, chỉ khi có không gian thể chế đủ linh hoạt thì các ý tưởng, dự án và sáng kiến công nghệ cao mới có thể triển khai đúng thời điểm và phát huy hiệu quả.

Sơn Nam