Ảnh: Điện gió Duyên Hải

Báo cáo của UBND tỉnh Vĩnh Long, về công tác quản lý năng lượng, theo các quy hoạch được duyệt đến năm 2030 tỉnh Vĩnh Long có tổng cộng 9.127 MW nguồn điện, bao gồm 04 nhà máy nhiệt điện công suất 4.498 MW, 53 dự án điện gió công suất 4.178 MW, 05 dự án điện mặt trời tập trung công suất 339 MW, 04 nhà máy điện sinh khối công suất 55 MW và 04 dự án điện rác công suất 57 MW và có 472 MW điện mặt trời mái nhà phân tán. Hiện tại, tỉnh đang vận hành phát điện gồm 04 nhà máy nhiệt điện than với tổng công suất 4.498MW22, 13 nhà máy điện gió với tổng công suất 572 MW23, 02 dự án điện mặt trời với công suất 189 MW24, 4.618 hệ thống điện áp mái nhà, tổng công suất lắp đặt 171,56 MW. Đang triển khai thi công tổng công suất 1.147,25 MW, bao gồm 14 dự án điện gió 1.099,75 MW; 01 dự án điện sinh khối 25 MW; 02 dự án điện đốt chất thải rắn 22,5 MW. Còn lại 05 dự án điện gió công suất 272 MW đang trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư và 05 dự án điện gió công suất 237 MW đang thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi. Đồng thời, đề xuất bổ sung vào Quy hoạch tỉnh và cho khảo sát lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi 16 dự án điện gió (1.998 MW), 03 dự án điện mặt trời (150 MW), 03 dự án sinh khối (30 MW) và 02 dự án điện rác (34,5 MW).

Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai cho thấy, hoạt động công nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long hiện nay vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, nhất là trong lĩnh vực năng lượng. Những tồn tại này đang được mọi người quan tâm, đặt ra yêu cầu cần có giải pháp kịp thời, đồng bộ, trong đó có sự quan tâm tháo gỡ từ các Bộ, ngành Trung ương.

Theo thời gian qua một số tổ máy nhiệt điện trên địa bàn tỉnh phải tạm dừng hoạt động để thực hiện công tác bảo trì, sửa chữa. Việc bảo trì là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm an toàn, ổn định và tuổi thọ của thiết bị, song việc một số tổ máy phải dừng cùng thời điểm đã ảnh hưởng đến sản lượng điện sản xuất, làm giảm đóng góp của ngành năng lượng vào giá trị sản xuất công nghiệp chung của tỉnh, cùng với điều kiện thời tiết bất lợi làm sản lượng điện gió sụt giảm và việc Hoa Kỳ áp thuế 20% đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam làm giảm đơn hàng và sản lượng sản xuất các mặt hàng lớn của tỉnh như giày da, may mặc, máy móc thiết bị.

Trong khi đó, điện gió loại hình năng lượng tái tạo được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong phát triển năng lượng xanh, bền vững lại đang đối mặt với không ít khó khăn. Bên cạnh đó, sản lượng điện gió thời gian qua sụt giảm rõ rệt do điều kiện thời tiết bất lợi, gió không ổn định theo quy luật thông thường. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp mà còn tác động đến kế hoạch cung ứng điện, gây tâm lý lo ngại cho các nhà đầu tư khi nghiên cứu triển khai dự án mới.

Dự án điện gió chậm tiến độ nỗi lo chung của địa phương: Một vấn đề được nhiều ý kiến phản ánh là tiến độ triển khai các dự án điện gió trên bờ và các công trình lưới điện phục vụ đấu nối còn chậm so với kế hoạch đề ra. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những vướng mắc kéo dài trong công tác giải phóng mặt bằng. Thực tế cho thấy, công tác bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất cho các dự án điện gió hiện nay còn thiếu các hướng dẫn cụ thể, thống nhất. Một số quy định chưa rõ ràng, chưa phù hợp với đặc thù của loại hình dự án năng lượng tái tạo, dẫn đến lúng túng trong tổ chức thực hiện ở cơ sở. Điều này khiến người dân còn băn khoăn, chưa đồng thuận cao, làm chậm quá trình bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư. Không chỉ các dự án nguồn điện, các công trình lưới điện truyền tải cũng gặp khó khăn tương tự. Việc chậm giải phóng mặt bằng các tuyến đường dây, trạm biến áp đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giải tỏa công suất của các dự án điện gió, dẫn đến tình trạng có dự án đã hoàn thành nhưng chưa thể phát huy hết hiệu quả.

Tác động lan tỏa đến môi trường đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội: Những khó khăn trong lĩnh vực công nghiệp, năng lượng không chỉ là vấn đề nội tại của ngành, mà còn tác động lan tỏa đến môi trường đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Long. Theo ý kiến của một số doanh nghiệp, việc dự án triển khai chậm, cơ chế chính sách chưa ổn định, thiếu tính dự báo dài hạn đã ảnh hưởng đến tâm lý và quyết định đầu tư.

Bên cạnh đó, năng lượng là yếu tố đầu vào thiết yếu của sản xuất công nghiệp, dịch vụ và sinh hoạt của người dân. Khi nguồn cung điện gặp khó khăn hoặc chi phí tăng cao, hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp và đời sống người dân đều bị ảnh hưởng, đặt ra thách thức lớn đối với mục tiêu phát triển bền vững của địa phương. Từ thực tiễn trên cho thấy, việc phát triển công nghiệp, đặc biệt là lĩnh vực năng lượng ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay không chỉ là trách nhiệm riêng của địa phương, mà cần có sự vào cuộc mạnh mẽ, kịp thời của các bộ, ngành Trung ương.

Các khó khăn về cơ chế, chính sách, nhất là liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, đầu tư lưới điện và cơ chế giá đối với năng lượng tái tạo. Nếu không sớm được tháo gỡ, những vướng mắc này sẽ tiếp tục làm chậm tiến độ dự án, ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển công nghiệp và bảo đảm an ninh năng lượng. Từ thực tiễn trên thiết nghĩ trong thời gian tới các bộ, ngành liên quan cần quan tâm thêm các vấn đề như:

Cần rà soát, hoàn thiện và ban hành các cơ chế, chính sách đồng bộ đối với phát triển năng lượng, đặc biệt là năng lượng tái tạo, bảo đảm tính ổn định, minh bạch, tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Có hướng dẫn cụ thể về cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các dự án điện gió và công trình lưới điện, phù hợp với đặc thù của từng loại hình dự án, nhằm tháo gỡ vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Đẩy nhanh đầu tư, nâng cấp hạ tầng lưới điện truyền tải, bảo đảm khả năng giải tỏa công suất cho các dự án năng lượng, tránh tình trạng đầu tư nguồn điện nhưng không phát huy được hiệu quả. Tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát, tạo điều kiện cho địa phương chủ động hơn trong xử lý các vấn đề phát sinh, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính đối với các dự án công nghiệp, năng lượng. Có cơ chế hỗ trợ địa phương trong công tác dự báo, ứng phó với biến động thời tiết, khí hậu, giảm thiểu rủi ro cho các dự án năng lượng tái tạo, nhất là điện gió.

Những khó khăn trong phát triển công nghiệp, năng lượng trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long hiện nay là vấn đề mang tính thực tiễn, được dư luận địa phương quan tâm và phản ánh. Việc kịp thời tháo gỡ các vướng mắc không chỉ giúp tỉnh Vĩnh Long phát triển ổn định, bền vững mà còn góp phần thực hiện hiệu quả chiến lược phát triển năng lượng quốc gia. Với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Trung ương, sự phối hợp chặt chẽ của các Bộ, ngành và nỗ lực của địa phương, tin tưởng rằng những khó khăn hiện nay sẽ từng bước được giải quyết, tạo điều kiện để công nghiệp và năng lượng tỉnh Vĩnh Long phát triển đúng tiềm năng, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.

 MINH BÌNH - VL