Kết quả xuất khẩu năm 2025 của tỉnh tăng trưởng khá trong bối cảnh nhiều bất định. Theo ước tính, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa năm 2025 đạt khoảng 3.660 triệu USD, bằng 103,68% kế hoạch, tăng 16,41% so với năm 2024. Đây là mức tăng tương đối tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới phục hồi chậm, xung đột địa chính trị diễn biến phức tạp, lạm phát và chính sách tiền tệ thắt chặt vẫn hiện hữu ở nhiều nền kinh tế lớn.
Xét theo khu vực doanh nghiệp, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục giữ vai trò chủ lực, với kim ngạch xuất khẩu đạt 2.780 triệu USD, tăng 15,98% so với năm 2024. Điều này phản ánh rõ nét vai trò của dòng vốn đầu tư nước ngoài trong việc duy trì năng lực sản xuất, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp trong tỉnh đạt kim ngạch xuất khẩu 880 triệu USD, tăng 17,78%, cho thấy dấu hiệu phục hồi tích cực của khu vực kinh tế tư nhân. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và xã hội ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Theo nhóm hàng, các mặt hàng chủ lực tiếp tục đóng vai trò nền tảng trong cơ cấu xuất khẩu của tỉnh. Xuất khẩu thủy sản tăng 15,88%, rau quả tăng 11,04%, công nghiệp chế biến tăng 17,01% so với năm 2024. Những kết quả này cho thấy nỗ lực của doanh nghiệp trong việc duy trì sản xuất, mở rộng thị trường và tận dụng cơ hội từ sự phục hồi nhu cầu tiêu dùng tại một số khu vực.
Xu hướng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu tiếp tục được mở rộng. Về thị trường, hoạt động xuất khẩu ghi nhận mức tăng trưởng khá tại nhiều khu vực: châu Á tăng 11,95%, châu Mỹ tăng 11,30%, châu Âu tăng 19,72%, châu Phi tăng 32,95% và châu Đại Dương tăng 20,71%. Đặc biệt, châu Phi và châu Đại Dương là hai thị trường có tốc độ tăng trưởng cao, phản ánh xu hướng mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm dần sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp cũng cho rằng việc thâm nhập và duy trì thị phần tại các thị trường mới vẫn gặp nhiều khó khăn do rào cản kỹ thuật, chi phí logistics cao, thiếu thông tin thị trường và hạn chế về năng lực xúc tiến thương mại chuyên sâu.
Nhập khẩu hàng hóa phục vụ sản xuất tăng nhưng chưa đạt kế hoạch. Ở chiều ngược lại, tổng kim ngạch nhập khẩu năm 2025 của tỉnh ước đạt 2.000 triệu USD, bằng 93,9% kế hoạch, tăng 19,13% so với năm 2024. Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu đều ghi nhận mức tăng, phục vụ trực tiếp cho sản xuất và đầu tư mở rộng năng lực công nghiệp. Cụ thể, máy móc, thiết bị, dụng cụ tăng 33,08%; than các loại tăng 28,11%; nguyên phụ liệu dệt may, da giày tăng 10,51%; dược phẩm và nguyên liệu dược tăng 3,53%.
Điều này cho thấy nhu cầu nhập khẩu phục vụ sản xuất vẫn được duy trì, đặc biệt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, mở rộng quy mô. Tuy vậy, việc kim ngạch nhập khẩu chưa đạt kế hoạch cũng phản ánh thực tế một số ngành sản xuất đã chủ động tiết giảm nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện, cơ cấu lại sản xuất, ưu tiên sử dụng nguồn cung trong nước nhằm giảm chi phí và nâng cao tính tự chủ.
Những khó khăn, thách thức nổi lên từ thực tiễn. Mặc dù đạt được kết quả tích cực, hoạt động xuất nhập khẩu năm 2025 của tỉnh Vĩnh Long vẫn chịu tác động mạnh từ biến động kinh tế – chính trị toàn cầu. Doanh nghiệp đặc biệt lo ngại trước các chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ, cũng như các yêu cầu ngày càng khắt khe của Liên minh châu Âu về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, phát thải carbon và trách nhiệm xã hội. Một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực như giày da, may mặc, thiết bị xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ tiếp tục gặp khó khăn do chi phí tăng, biên lợi nhuận bị thu hẹp và rủi ro bị áp thuế bổ sung.
Không ít doanh nghiệp phản ánh việc thích ứng với các tiêu chuẩn mới đòi hỏi chi phí đầu tư lớn, trong khi khả năng tiếp cận vốn và công nghệ còn hạn chế. Bên cạnh đó, hệ thống logistics của tỉnh còn yếu, chủ yếu cung cấp dịch vụ cơ bản, chưa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Chi phí logistics cao tiếp tục là “điểm nghẽn” làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, nhất là đối với các mặt hàng có giá trị gia tăng thấp.
Trước những khó khăn, thách thức nêu trên, cần có các giải pháp mang tính tổng thể, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương nhằm hỗ trợ và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu phát triển bền vững. Trước hết, Trung ương cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, chính sách thương mại; chủ động đàm phán, tháo gỡ rào cản kỹ thuật, thuế quan tại các thị trường lớn; đồng thời tăng cường vai trò của các cơ quan đại diện thương mại ở nước ngoài trong việc cung cấp thông tin, cảnh báo sớm và hỗ trợ doanh nghiệp xử lý tranh chấp thương mại.
Thứ hai, cần đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, môi trường và chuyển đổi xanh. Các chương trình hỗ trợ cần đi vào thực chất, tránh dàn trải, tập trung vào các ngành hàng chủ lực có tiềm năng tăng trưởng.
Thứ ba, phát triển mạnh hệ thống logistics; khuyến khích doanh nghiệp logistics của tỉnh liên kết, đầu tư nâng cấp dịch vụ, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhà nước cần có cơ chế ưu đãi về đất đai, tín dụng và hạ tầng nhằm giảm chi phí logistics, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.
Thứ tư, thúc đẩy đa dạng hóa thị trường và sản phẩm xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống; đồng thời khuyến khích phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, gắn với đổi mới công nghệ và xây dựng thương hiệu.
Cuối cùng, cần nâng cao vai trò của doanh nghiệp trong tỉnh, hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động xuất nhập khẩu phát triển ổn định, bền vững trong bối cảnh mới.
Phát triển xuất nhập khẩu của tỉnh Vĩnh Long trong năm 2025 đạt được nhiều kết quả tích cực, khẳng định vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực sản xuất của doanh nghiệp. Những kết quả này phản ánh sự chủ động, nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp cùng với sự đồng hành, hỗ trợ kịp thời của các cấp, các ngành trong bối cảnh kinh tế và thương mại quốc tế còn nhiều biến động.
Trong thời gian tới, trên cơ sở những nền tảng đã đạt được, tỉnh tiếp tục tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ xuất nhập khẩu; đẩy mạnh phát triển logistics; hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, đa dạng hóa thị trường và sản phẩm xuất khẩu. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa Nhà nước – doanh nghiệp – nhà khoa học – người sản xuất nhằm hình thành chuỗi giá trị bền vững, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa, bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu phát triển ổn định, hiệu quả và bền vững trong bối cảnh mới.
MINH BÌNH - VL