Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga (quochoi.vn)

Hoạt động giám sát được hướng dẫn toàn diện, rõ chủ thể, rõ trách nhiệm

Nghị quyết đã xác định cụ thể phạm vi, đối tượng áp dụng, làm rõ trách nhiệm của Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân và đại biểu Hội đồng nhân dân trong giám sát văn bản quy phạm pháp luật. Trên cơ sở đó, mỗi chủ thể tham gia giám sát đều có vị trí, vai trò và nhiệm vụ rõ ràng, bảo đảm hoạt động giám sát được thực hiện đồng bộ, thống nhất từ cấp tỉnh đến cấp xã.

Hoạt động giám sát không chỉ được xác định về mặt thẩm quyền mà còn được hướng dẫn cụ thể về cách thức tổ chức thực hiện, giúp Hội đồng nhân dân các cấp chủ động hơn trong việc xây dựng chương trình, kế hoạch giám sát hằng năm và trong suốt nhiệm kỳ.

Nguyên tắc giám sát rõ ràng, bảo đảm tính chủ động và kịp thời

Nghị quyết đã làm rõ các nguyên tắc thực hiện giám sát văn bản quy phạm pháp luật, trong đó nhấn mạnh yêu cầu tiến hành thường xuyên, chủ động, kịp thời, khách quan, công khai và minh bạch. Hoạt động giám sát được thực hiện ngay từ khi văn bản được ban hành, không chờ đến khi phát sinh vướng mắc hoặc khiếu kiện mới tiến hành xem xét.

Đặc biệt, việc giám sát văn bản được gắn với giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật, qua đó giúp Hội đồng nhân dân đánh giá đầy đủ cả nội dung văn bản và hiệu quả áp dụng trong thực tiễn đời sống kinh tế – xã hội tại địa phương.

Nội dung giám sát được quy định cụ thể, dễ áp dụng

Một trong những điểm nổi bật của Nghị quyết là đã xác định rõ các nội dung trọng tâm cần giám sát. Theo đó, Hội đồng nhân dân tập trung xem xét tính kịp thời, đầy đủ của việc ban hành văn bản; tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của văn bản trong hệ thống pháp luật; việc tuân thủ thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục ban hành văn bản; cũng như trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong trường hợp để xảy ra sai sót.

Các nguồn văn bản phục vụ giám sát cũng được hướng dẫn cụ thể, bảo đảm việc rà soát, đánh giá văn bản được thực hiện trên cơ sở thông tin đầy đủ, chính xác và hợp pháp.

Trình tự, thủ tục giám sát được hướng dẫn chặt chẽ

Nghị quyết đã hướng dẫn cụ thể trình tự, thủ tục để Hội đồng nhân dân và Thường trực Hội đồng nhân dân xem xét, đánh giá và xử lý văn bản quy phạm pháp luật có dấu hiệu trái pháp luật. Từ khâu phát hiện, đề xuất giám sát, tổ chức thẩm tra đến việc kết luận và kiến nghị xử lý đều được quy định rõ ràng, giúp hoạt động giám sát được triển khai bài bản, tránh lúng túng trong thực hiện.

Đối với các trường hợp cần xử lý kịp thời, Thường trực Hội đồng nhân dân được giao thẩm quyền xem xét, kết luận và kiến nghị biện pháp xử lý, đồng thời theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau giám sát.

Vai trò của các Ban và đại biểu Hội đồng nhân dân được cụ thể hóa

Nghị quyết đã cụ thể hóa trách nhiệm của các Ban của Hội đồng nhân dân trong việc chủ trì hoặc phối hợp giám sát văn bản quy phạm pháp luật theo lĩnh vực phụ trách. Khi phát hiện văn bản có dấu hiệu trái pháp luật hoặc chậm được ban hành, các Ban có trách nhiệm kịp thời kiến nghị biện pháp xử lý, báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân xem xét.

Bên cạnh đó, đại biểu Hội đồng nhân dân được xác định rõ trách nhiệm trong việc chủ động nghiên cứu, phát hiện và kiến nghị xử lý văn bản có sai sót, qua đó phát huy vai trò giám sát của đại biểu gắn với thực tiễn đời sống Nhân dân và yêu cầu quản lý nhà nước tại địa phương.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân về giám sát văn bản quy phạm pháp luật (quochoi.vn)

Việc ban hành Nghị quyết số 115/2025/UBTVQH15 với các quy định, hướng dẫn cụ thể về hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật đã tạo hành lang pháp lý đầy đủ, thống nhất cho Hội đồng nhân dân các cấp tổ chức thực hiện. Đây là cơ sở quan trọng tạo chuyển biến trực tiếp trong hoạt động quản lý nhà nước tại địa phương, góp phần nâng cao chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật thông qua giám sát thường xuyên, kịp thời và gắn với tổ chức thi hành pháp luật. Qua đó, trách nhiệm của các cơ quan, người có thẩm quyền được nâng cao, vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân và đại biểu Hội đồng nhân dân được phát huy, đồng thời bảo đảm môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho Nhân dân, doanh nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

MẠNH THẮNG

Top of Form