Quang cảnh một buổi tiếp xúc cử tri
Ngày 24/12/2025, Bộ Nội vụ ban hành Công văn số 12570/BNV-CTL&BHXH gửi Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, trả lời cụ thể từng nội dung kiến nghị của cử tri.
Theo phản ánh của cử tri, tại điểm b khoản 1 Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định về trợ cấp hưu trí xã hội hiện không cho phép người đã có toàn bộ thời gian tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Cử tri cho rằng trợ cấp hưu trí xã hội là chính sách an sinh do ngân sách nhà nước bảo đảm nhằm chăm lo đời sống người cao tuổi, trong khi quyền lợi hưu trí khi tham gia bảo hiểm xã hội là quyền lợi có đóng, có hưởng của người dân. Việc không cho hưởng trợ cấp hưu trí xã hội đối với những người đã tham gia đầy đủ thời gian bảo hiểm xã hội sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của người cao tuổi, đồng thời gây khó khăn trong công tác vận động người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, nhất là những người có mức lương hưu tự nguyện thấp. Cử tri kiến nghị Bộ Nội vụ tham mưu Chính phủ trình Quốc hội xem xét sửa đổi điểm b khoản 1 Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, theo hướng bổ sung đối tượng có toàn bộ thời gian tham gia bảo hiểm xã hội, khi đủ điều kiện, được hưởng cả lương hưu và trợ cấp hưu trí xã hội.
Trả lời nội dung này, Bộ Nội vụ cho biết Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII đã xác định rõ: trợ cấp hưu trí xã hội là khoản trợ cấp do ngân sách nhà nước cung cấp cho người cao tuổi không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng; đồng thời có lộ trình điều chỉnh phù hợp với khả năng ngân sách. Thể chế hóa chủ trương trên, Quốc hội đã thông qua Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Luật đã quy định giảm độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội (giảm 05 tuổi hoặc 10 tuổi so với quy định trước đây), đồng thời khuyến khích các địa phương tùy điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cân đối ngân sách để kết hợp huy động các nguồn lực xã hội hỗ trợ thêm cho người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 176/2025/NĐ-CP, trong đó quy định người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng có mức hưởng thấp hơn mức trợ cấp hưu trí xã hội thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi đủ điều kiện (phần chênh lệch).
Cử tri tỉnh Vĩnh Long phát biểu ý kiến
Cử tri cũng kiến nghị sửa đổi Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 về điều kiện hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động. Theo cử tri, quy định hiện nay chưa bảo đảm quyền lợi cho lao động khu vực phi chính thức, nông dân, lao động tự do; việc không cộng gộp thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện làm giảm cơ hội thụ hưởng, chưa khuyến khích người lao động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Cử tri kiến nghị Bộ Nội vụ tham mưu Chính phủ trình Quốc hội sửa đổi Điều 65 theo hướng quy định rõ người lao động có từ đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên, bao gồm cả thời gian bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện, được hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động.
Về nội dung này, Bộ Nội vụ cho biết Nghị quyết số 28-NQ/TW đã định hướng sửa đổi các quy định nhằm khuyến khích người lao động tham gia bảo hiểm xã hội thời gian dài hơn, từng bước tăng tuổi nghỉ hưu bình quân. Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 đã kế thừa quy định hiện hành về điều kiện hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động; đồng thời bổ sung quy định đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trước ngày 01/01/2021 và đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện trở lên thì được lựa chọn hưởng lương hưu khi đủ 60 tuổi đối với nam và đủ 55 tuổi đối với nữ.
Liên quan đến mức hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu, cử tri kiến nghị Bộ Nội vụ tham mưu Chính phủ trình Quốc hội xem xét nâng mức hưởng cho mỗi năm đóng bảo hiểm xã hội cao hơn quy định tại khoản 2 Điều 68 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024; đồng thời đề xuất có mức hỗ trợ tối thiểu để khuyến khích người lao động tham gia bảo hiểm xã hội sớm, đủ số năm đóng cao và hạn chế việc rút bảo hiểm xã hội một lần.
Bộ Nội vụ cho biết Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 đã bổ sung quy định theo hướng khuyến khích người lao động tiếp tục làm việc và tham gia bảo hiểm xã hội sau khi đủ điều kiện hưởng lương hưu. Theo đó, trường hợp người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu mà tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội thì mức trợ cấp một lần khi nghỉ hưu bằng 02 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội cho mỗi năm đóng cao hơn số năm quy định (35 năm đối với lao động nam, 30 năm đối với lao động nữ), tính từ sau thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu đến thời điểm nghỉ hưu.
Đối với chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện, cử tri cho rằng chính sách này rất cần được mở rộng để thu hút người dân, đặc biệt là lao động nông thôn, lao động khu vực phi chính thức. Tuy nhiên, mức hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hiện nay đối với nhóm hộ có mức sống trung bình còn thấp so với thực tế, chưa đủ hấp dẫn để khuyến khích tham gia. Cử tri kiến nghị Chính phủ xem xét bổ sung Điều 5 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP, nâng mức hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, đề xuất khoảng 30% mức đóng theo chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn.
Trả lời kiến nghị này, Bộ Nội vụ cho biết dù điều kiện ngân sách nhà nước còn khó khăn, Đảng và Nhà nước vẫn đặc biệt quan tâm phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện. Thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW, Bộ Nội vụ đã phối hợp với các bộ, ngành trình Quốc hội thông qua Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, trong đó bổ sung chế độ trợ cấp thai sản trong chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện do ngân sách nhà nước bảo đảm. Đồng thời, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 159/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025, quy định mở rộng đối tượng và tăng mức hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, nâng mức hỗ trợ đối với hộ nghèo lên 50%, hộ cận nghèo lên 40% và tăng mức hỗ trợ đối với các nhóm đối tượng khác. Bên cạnh đó, pháp luật cũng khuyến khích các địa phương, cơ quan, tổ chức, cá nhân hỗ trợ thêm tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng ngân sách.
Bộ Nội vụ khẳng định việc hoàn thiện các chính sách bảo hiểm xã hội nhằm mở rộng diện bao phủ, bảo đảm an sinh xã hội lâu dài, bền vững và quyền lợi chính đáng của người lao động trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay.
Tác gả: Sơn Nam