Bà Nguyễn Thị Yến Nhi, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Vĩnh Long phát biểu tại phiên thảo luận Tổ
Tại phiên thảo luận tổ, bà Nguyễn Thị Yến Nhi, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Vĩnh Long bày tỏ quan điểm cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022. Đại biểu nhận định, mặc dù Luật mới chỉ có hiệu lực từ đầu năm 2024 với thời gian triển khai chưa dài, nhưng các quy định mới đã phát huy hiệu quả tích cực, góp phần lan tỏa mạnh mẽ phong trào thi đua trong xã hội.
Tuy nhiên, trước yêu cầu thực tiễn về tinh gọn bộ máy, thể chế hóa các chủ trương của Đảng, thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ và hội nhập quốc tế, việc tiếp tục sửa đổi luật là cần thiết để tạo thuận lợi hơn cho công tác thi đua, khen thưởng.
Đại biểu đồng tình với các nội dung về phạm vi thi đua, danh hiệu, tiêu chuẩn khen thưởng, nguyên tắc xét khen thưởng và việc thống nhất giữa hệ thống Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội. Tuy nhiên, đại biểu tập trung góp ý ba nội dung cụ thể:
Thứ nhất, về chi tiền thưởng tại khoản 4 Điều 11 Luật hiện hành quy định: “4. Người ra quyết định khen thưởng có trách nhiệm chi thưởng từ quỹ thi đua, khen thưởng do cấp mình quản lý; trường hợp Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định khen thưởng thì cơ quan đã đề nghị khen thưởng quyđịnh tại các khoản 2, 3 và 4 Điều 83 của Luật này có trách nhiệm chi thưởng từ quỹ thi đua, khen thưởng do cấp mình quản lý”. Theo quy định hiện hành, nguyên tắc chi thưởng được xác định rõ: cấp nào quyết định khen thưởng thì cấp đó chi thưởng từ quỹ thi đua, khen thưởng do mình quản lý. Riêng đối với các hình thức khen thưởng cấp Nhà nước (từ Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ trở lên), kinh phí chi thưởng do quỹ thi đua, khen thưởng cấp tỉnh đảm bảo. Quy định này phù hợp, rõ ràng và thuận lợi trong tổ chức thực hiện.
Tuy nhiên, tại khoản 3 Điều 1 dự thảo Luật, sửa đổi theo hướng: “Thủ trưởng cơ quan, đơn vị các cấp chịu trách nhiệm chi tiền thưởng cho cá nhân, tập thể, hộ gia đình do cấp mình khen thưởng và đề nghị khen thưởng, nguồn từ quỹ thi đua, khen thưởng do cấp mình quản lý và hoạch toán chi theo quy định”. Theo quy định này thì Thủ trưởng cơ quan, đơn vị các cấp không chỉ chịu trách nhiệm chi tiền thưởng cho cá nhân, tập thể, hộ gia đình do cấp mình khen thưởng mà còn chi luôn cho đối tượng mà mình đề nghị khen thưởng. Nếu áp dụng theo hướng này, nhiều cơ quan, đơn vị sẽ gặp khó khăn, đặc biệt là những đơn vị có nhiều hình thức khen thưởng chuyên đề, đột xuất, trong khi nguồn quỹ thi đua, khen thưởng còn hạn chế.
Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị cơ quan soạn thảo cần cân nhắc kỹ nội dung này. Trường hợp vẫn giữ phương án sửa đổi, cần làm rõ cơ chế tạo lập, phân bổ và điều tiết quỹ thi đua, khen thưởng để bảo đảm việc chi thưởng được đầy đủ, kịp thời. Trong trường hợp chưa có giải pháp phù hợp thì đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành, tức là cấp nào quyết định khen thưởng thì cấp đó chi tiền thưởng.
Thứ hai, về danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở tại khoản 10 Điều 1 dự thảo Luật, sửa đổi Điều 23 Luật hiện hành: Đại biểu thống nhất với việc giao Chính phủ quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” nhằm bảo đảm tính tiêu biểu, xuất sắc trong phong trào thi đua. Tuy nhiên, đối với quy định về “đối tượng, tỷ lệ đóng góp” trong sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cần xem xét lại bởi vì không cần thiết.
Việc xác định tỷ lệ đóng góp hiện nay chỉ phù hợp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ nhằm phân chia lợi ích vật chất. Còn khi sáng kiến được sử dụng làm tiêu chí để xét thi đua, khen thưởng thì các cá nhân đã được công nhận tham gia nên được xem xét bình đẳng, không nên tiếp tục phân chia theo tỷ lệ đóng góp.
Vì vậy, đại biểu Yến Nhi đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ mục đích của quy định này, bảo đảm không chồng chéo với các quy định hiện hành và phù hợp trong thực tiễn áp dụng.
Thứ ba, đại biểu cho rằng hiện nay Luật Thi đua, khen thưởng 2022 và các văn bản liên quan chưa quy định mức tiền thưởng đối với danh hiệu “Huy hiệu Thanh niên xung phong vẻ vang”, trong khi các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng khác đều có quy định cụ thể. Đây là vấn đề được cử tri quan tâm, phản ánh nhiều lần. Vì vậy, đề nghị sớm bổ sung quy định về nội dung này để bảo đảm sự thống nhất và công bằng trong chính sách khen thưởng. Nội dung này có thể quy định trong nghị định hướng dẫn thi hành để bảo đảm tính linh hoạt và phù hợp thực tiễn.
Đối với dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu cho biết, Luật Thủ đô 2024 vừa ban hành đã thiết lập nhiều cơ chế, chính sách đặc thù thúc đẩy phát triển Thủ đô Hà Nội. Ngoài ra, Nghị quyết 258 của Quốc hội cuối năm 2025 cũng tạo cơ sở pháp lý cho các dự án lớn tại Thủ đô. Đại biểu nhận định, các chính sách hiện hành mới triển khai bước đầu, cần thêm thời gian phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao và vai trò lan tỏa của Thủ đô, cần tiếp tục sửa đổi theo hướng đột phá về thể chế.
Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, nhất là các nội dung về mục tiêu, phạm vi, điều kiện và cơ chế thực hiện chính sách phát triển đô thị, quy hoạch không gian, hạ tầng giao thông, bảo tồn di tích, bảo vệ môi trường và xử lý điểm nghẽn phát triển. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện chính sách trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, vừa đảm bảo đặc thù, vượt trội, vừa đảm bảo khả thi, ổn định lâu dài. Đặc biệt, cần chú trọng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân khi chịu tác động trực tiếp từ chính sách./.
Kim Ngân