Thứ nhất, về tiêu chuẩn của luật sư công (Điều 5), đại biểu Thạch Phước Bình đánh giá cao việc dự thảo đã thiết kế hệ thống tiêu chuẩn theo hướng chặt chẽ, đặc biệt là yêu cầu tối thiểu 05 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật. Đây là “bộ lọc” cần thiết để bảo đảm đội ngũ luật sư công có đủ độ chín về chuyên môn ngay từ giai đoạn thí điểm, tránh tình trạng vừa làm vừa đào tạo lại.
Đại biểu Thạch Phước Bình, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách phát biểu thảo luận
Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất và khả thi, đại biểu đề nghị cần làm rõ nội hàm của khái niệm “kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật”, nên cụ thể hóa theo hướng kinh nghiệm phải gắn với các hoạt động pháp lý trực tiếp như pháp chế, thanh tra, xét xử, kiểm sát, điều tra, thi hành án hoặc hành nghề luật sư; đồng thời, nghiên cứu bổ sung tiêu chuẩn về ngoại ngữ pháp lý đối với một số vị trí, đặc biệt là các luật sư công tham gia xử lý tranh chấp đầu tư, thương mại quốc tế, đại biểu cho rằng đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm khả năng làm việc độc lập trong môi trường pháp lý quốc tế. Bên cạnh đó, cần chú trọng hơn đến tiêu chí về năng lực thực tiễn và bản lĩnh nghề nghiệp, nắm vững pháp luật, có kỹ năng tranh tụng, tư duy phản biện và khả năng xử lý các tình huống phức tạp để lựa chọn đúng người, đúng việc.
Thứ hai, về phạm vi công việc của luật sư công (Điều 7), đại biểu cơ bản đồng tình với phạm vi công việc đã được quy định, do đã bao quát từ tư vấn, đại diện đến tham gia tố tụng. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cần bổ sung nhiệm vụ đại diện thực hiện các thủ tục pháp lý trong các giao dịch, dự án có yếu tố quốc tế. Đồng thời, đối với quy định “các công việc có tính chất pháp lý khác”, đề nghị thu hẹp phạm vi và gắn với điều kiện rõ ràng, tránh việc mở rộng quá mức dẫn đến khó kiểm soát.
Một vấn đề quan trọng khác mà đại biểu quan tâm là ranh giới giữa luật sư công và bộ phận pháp chế. Qua đó, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị cần phân định rõ theo hướng luật sư công tập trung vào các vụ việc tranh chấp, tố tụng và tư vấn chuyên sâu; còn công tác pháp chế thường xuyên vẫn do bộ phận pháp chế đảm nhiệm. Theo đại biểu, việc phân định này sẽ tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực; việc ưu tiên bố trí thời gian và cho phép giảm trừ nhiệm vụ hành chính khi được giao xử lý vụ việc cụ thể, nhằm bảo đảm chất lượng công việc cũng là một vấn đề mà đại biểu đặt ra để cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu.
Các vị đại biểu Quốc hội tham dự Phiên thảo luận tại Hội trường
Thứ ba, về chế độ, chính sách đối với luật sư công (Điều 10) cũng được đại biểu đề cập trong phiên thảo luận và cho rằng việc dự thảo thiết kế cơ chế “thu nhập kép”, kết hợp giữa lương và các khoản hỗ trợ đã tạo động lực thu hút nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, mức bồi dưỡng như dự thảo (0,5 lần mức lương cơ sở) có thể chưa tương xứng đối với các vụ việc đặc biệt phức tạp, nhất là các tranh chấp quốc tế có giá trị lớn và yêu cầu chuyên môn cao. Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế bồi dưỡng linh hoạt, cho phép áp dụng mức cao hơn trong các trường hợp đặc biệt theo quy định của Chính phủ. Đồng thời, đề nghị bổ sung quy định về khen thưởng đột xuất đối với luật sư công có thành tích xuất sắc để vừa để ghi nhận, vừa tạo động lực làm việc. Song song đó, để thí điểm thành công, đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh, đối với các quy định cần được thiết kế theo hướng rõ ràng, sát thực tiễn và có tính khả thi cao hơn. Khi đó, đội ngũ luật sư công sẽ thực sự trở thành “lá chắn pháp lý” vững chắc, góp phần bảo vệ hiệu quả lợi ích của Nhà nước trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng như hiện nay.
B.T. Loan