Ông Thạch Phước Bình - Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Trà Vinh (nay là tỉnh Vĩnh Long) giám sát chuyên đề tại Trường Đại học Trà Vinh ngày 28/02/2024 (Ảnh: Trà Vinh Online)

Hoạt động giám sát là một trong những chức năng hiến định đặc biệt quan trọng của Quốc hội và đại biểu Quốc hội (ĐBQH), góp phần bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, bộ máy nhà nước hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn; đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Trong bối cảnh yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững, chuyển đổi số và cải cách hành chính ngày càng sâu rộng, yêu cầu đặt ra đối với hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long không chỉ là “giám sát đúng quy trình” mà còn phải “giám sát đúng và trúng vấn đề”, tạo được chuyển biến thực chất trong thực tiễn quản lý, điều hành ở địa phương.

Đoàn ĐBQH tỉnh Trà Vinh (nay là tỉnh Vĩnh Long) giám sát chuyên đề tại Trường Đại học Trà Vinh ngày 28/02/2024 (Ảnh: Trà Vinh Online)

Trong thời gian qua, hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long đã có nhiều chuyển biến tích cực theo hướng ngày càng thực chất, gần dân và bám sát thực tiễn hơn. Các ĐBQH trong Đoàn đã tích cực tham gia giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật trên nhiều lĩnh vực; theo dõi việc giải quyết kiến nghị cử tri, đơn thư khiếu nại, tố cáo; đồng thời chủ động khảo sát thực tế tại cơ sở để kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong đời sống xã hội. Nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến người dân như đất đai, an sinh xã hội, thủ tục hành chính, sản xuất nông nghiệp hay giải ngân đầu tư công đã được các đại biểu quan tâm giám sát, kiến nghị xử lý. Qua đó, vai trò của ĐBQH trong việc đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân tiếp tục được khẳng định, góp phần củng cố niềm tin của cử tri đối với cơ quan dân cử.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH tỉnh vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục khắc phục. Một số nội dung giám sát còn dàn trải, chủ yếu dựa trên báo cáo của cơ quan chịu sự giám sát, chưa thật sự đi sâu phân tích nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp xử lý đối với từng vấn đề cụ thể. Hoạt động khảo sát độc lập, kiểm chứng thông tin thực tế ở cơ sở chưa được tiến hành thường xuyên nên hiệu quả phát hiện những bất cập phát sinh trong thực tiễn đôi lúc chưa đạt như mong muốn. Một số kiến nghị sau giám sát chậm được thực hiện hoặc chưa được giải quyết triệt để, trong khi cơ chế tái giám sát và theo dõi việc thực hiện kết luận sau giám sát vẫn chưa đủ mạnh. Bên cạnh đó, phần lớn ĐBQH hoạt động kiêm nhiệm nên quỹ thời gian dành cho công tác giám sát còn hạn chế, trong khi yêu cầu của hoạt động này ngày càng cao và mang tính chuyên môn sâu.

Để tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát trong thời gian tới, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long cần tập trung thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp quan trọng.

Trước hết, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ việc lựa chọn nội dung giám sát theo hướng bám sát thực tiễn địa phương, lựa chọn đúng những vấn đề nổi cộm, bức xúc mà cử tri và Nhân dân quan tâm. Hoạt động giám sát phải tập trung vào những lĩnh vực còn nhiều khó khăn, bất cập như quản lý đất đai, giải ngân đầu tư công, cải cách hành chính, chuyển đổi số, ô nhiễm môi trường, an sinh xã hội, thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Việc lựa chọn chuyên đề giám sát cần có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, hình thức; đồng thời tăng cường các cuộc giám sát chuyên đề độc lập có chiều sâu để đánh giá toàn diện hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật tại địa phương.

Cùng với đó, cần nâng cao chất lượng hoạt động khảo sát thực tế trước và trong quá trình giám sát. Các ĐBQH phải tăng cường đi cơ sở, trực tiếp gặp gỡ người dân, doanh nghiệp, cán bộ ở địa phương để lắng nghe phản ánh, nắm bắt tình hình thực tiễn một cách khách quan, đầy đủ. Thực tế cho thấy, nhiều vấn đề phát sinh trong đời sống xã hội chỉ có thể được nhận diện đầy đủ khi đại biểu trực tiếp khảo sát tại cơ sở thay vì chỉ nghiên cứu báo cáo giấy tờ. Việc tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, theo nhóm đối tượng hoặc theo lĩnh vực cần tiếp tục được mở rộng nhằm nâng cao chất lượng thông tin phục vụ hoạt động giám sát.

Một trong những yêu cầu quan trọng hiện nay là phải nâng cao hiệu quả theo dõi sau giám sát và tăng cường tái giám sát đối với những vấn đề chậm được khắc phục. Hoạt động giám sát chỉ thực sự có ý nghĩa khi các kiến nghị sau giám sát được thực hiện nghiêm túc, tạo chuyển biến rõ nét trong thực tiễn. Do đó, Đoàn ĐBQH tỉnh cần xây dựng cơ chế theo dõi cụ thể đối với từng kiến nghị; định kỳ yêu cầu các cơ quan chịu sự giám sát báo cáo tiến độ thực hiện; đồng thời tổ chức tái giám sát đối với những nội dung kéo dài nhiều năm hoặc chưa được giải quyết dứt điểm. Cần khắc phục tình trạng “giám sát xong để đó”, bảo đảm các kết luận, kiến nghị giám sát thực sự đi vào cuộc sống.

Ông Nguyễn Trúc Sơn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Bến Tre (nay là tỉnh Vĩnh Long) và Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Thị Yến Nhi giám sát việc huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực phục vụ công tác phòng chống dịch Covid-19, việc thực hiện chính sách pháp luật về y tế cơ sở, y tế dự phòng tại Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre và các sở ngành liên quan (Ảnh: Báo Đồng Khởi)

Bên cạnh đó, cần chú trọng nâng cao năng lực, kỹ năng giám sát cho ĐBQH, nhất là kỹ năng phân tích chính sách, kỹ năng chất vấn, phản biện và xử lý thông tin đa chiều. Trong điều kiện hiện nay, hoạt động giám sát ngày càng liên quan đến nhiều lĩnh vực chuyên môn sâu như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tài chính công, đầu tư công, chuyển đổi năng lượng hay biến đổi khí hậu. Vì vậy, ĐBQH không chỉ cần bản lĩnh chính trị mà còn phải thường xuyên cập nhật kiến thức chuyên ngành để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động giám sát. Việc tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cho ĐBQH cần được thực hiện thường xuyên, thiết thực và gắn với thực tiễn hoạt động nghị trường cũng như hoạt động giám sát tại địa phương.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giám sát cũng cần được đẩy mạnh hơn nữa. Đoàn ĐBQH tỉnh cần xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ giám sát; ứng dụng phần mềm quản lý đơn thư, kiến nghị cử tri và theo dõi tiến độ xử lý của các cơ quan chức năng; tăng cường khai thác dữ liệu số để phục vụ công tác phân tích, đánh giá và dự báo chính sách. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ góp phần tiết kiệm thời gian, nâng cao hiệu quả xử lý thông tin mà còn tăng tính công khai, minh bạch trong hoạt động giám sát.

Ngoài ra, cần tiếp tục tăng cường cơ chế phối hợp giữa Đoàn ĐBQH với HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam và các cơ quan liên quan trong hoạt động giám sát. Nhiều vấn đề hiện nay có tính liên ngành, liên lĩnh vực, nếu thiếu sự phối hợp đồng bộ sẽ rất khó xử lý triệt để. Việc chia sẻ thông tin, phối hợp khảo sát, giám sát và theo dõi thực hiện kiến nghị sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát, đồng thời tránh chồng chéo, trùng lặp trong quá trình thực hiện.

Có thể khẳng định rằng, yêu cầu đặt ra đối với hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long trong giai đoạn hiện nay ngày càng cao, không chỉ về số lượng mà quan trọng hơn là chất lượng và hiệu quả thực chất. Đổi mới mạnh mẽ tư duy, nội dung và phương thức giám sát; nâng cao trách nhiệm, bản lĩnh và kỹ năng của ĐBQH; tăng cường tái giám sát, ứng dụng công nghệ số và bám sát thực tiễn cơ sở sẽ là những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng hoạt động giám sát trong thời gian tới. Qua đó, góp phần xây dựng bộ máy nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả; củng cố niềm tin của cử tri và Nhân dân đối với Quốc hội và cơ quan dân cử địa phương trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

                                                                                          KIẾN QUỐC