Quang cảnh buổi tiếp xúc cử tri

TIẾP XÚC CỬ TRI - NỀN TẢNG THỰC HIỆN CHỨC NĂNG ĐẠI DIỆN CỦA ĐẠI BIỂU HĐND

Tiếp xúc cử tri là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn cơ bản của đại biểu HĐND được quy định trong Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025. Theo quy định của Luật, đại biểu HĐND có trách nhiệm giữ mối liên hệ thường xuyên với cử tri; lắng nghe, tiếp nhận, tổng hợp, phản ánh trung thực ý kiến, kiến nghị của cử tri đến HĐND, Thường trực HĐND và cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền; đồng thời theo dõi, giám sát việc giải quyết các kiến nghị đó.

Trong điều kiện đổi mới tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu đối với hoạt động tiếp xúc cử tri không chỉ dừng ở việc tiếp nhận và chuyển kiến nghị mà cần bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa khâu tiếp nhận, theo dõi và giám sát kết quả giải quyết. Cử tri quan tâm không chỉ đến việc kiến nghị đã được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền mà còn đến tiến độ, kết quả và hiệu quả thực tế của quá trình giải quyết.

Vì vậy, chất lượng hoạt động tiếp xúc cử tri cần được đánh giá trên cơ sở kết quả giải quyết kiến nghị, mức độ đáp ứng yêu cầu chính đáng của cử tri và sự chuyển biến trong hoạt động quản lý nhà nước. Đây cũng là cơ sở để khẳng định vai trò đại diện của đại biểu HĐND trong việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.

Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trách nhiệm của đại biểu HĐND không kết thúc sau khi tổng hợp, chuyển kiến nghị mà tiếp tục được thực hiện thông qua hoạt động theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết của UBND và các cơ quan có liên quan. Tiếp xúc cử tri và giám sát việc giải quyết kiến nghị vì vậy tạo thành một quy trình thống nhất, bảo đảm sự gắn kết giữa chức năng đại diện với chức năng giám sát của cơ quan dân cử.

THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT KIẾN NGHỊ CỬ TRI: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

Những năm gần đây, cùng với việc đổi mới phương thức hoạt động của HĐND, công tác tiếp xúc cử tri và giám sát việc giải quyết kiến nghị trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long tiếp tục được thực hiện nền nếp, chất lượng ngày càng được nâng lên. Thường trực HĐND, các Ban HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tổ chức tiếp xúc cử tri trước và sau kỳ họp; kịp thời tổng hợp, phân loại và chuyển các kiến nghị đến UBND tỉnh cùng các cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Thông qua hoạt động thẩm tra, khảo sát, giám sát, chất vấn và giải trình tại các kỳ họp, HĐND tỉnh thường xuyên theo dõi tiến độ giải quyết kiến nghị, góp phần nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ và trách nhiệm giải trình của các cơ quan hành chính nhà nước.

Theo Báo cáo của UBND tỉnh trình tại kỳ họp thường lệ giữa năm 2026 - HĐND tỉnh khóa XI, trong tổng số 135 kiến nghị thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND tỉnh, có 98 kiến nghị (chiếm 72,6%) đã được giải quyết hoặc xác định lộ trình thực hiện; 37 kiến nghị đang tiếp tục được xử lý. Kết quả này cho thấy công tác chỉ đạo, điều hành của UBND tỉnh và sự phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương trong việc giải quyết kiến nghị cử tri đã có chuyển biến tích cực.

Đối với lĩnh vực kinh tế - ngân sách, theo báo cáo thẩm tra của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh, trong tổng số 112 kiến nghị thuộc lĩnh vực này có 97 kiến nghị đã được giải quyết (đạt 86,6%), còn 15 kiến nghị đang tiếp tục thực hiện. Nhiều nội dung liên quan đến đầu tư công, kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi, đất đai và môi trường đã được tập trung xử lý; nhiều công trình dân sinh được đưa vào kế hoạch đầu tư công hoặc triển khai theo lộ trình phù hợp.

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục quan tâm.

Thứ nhất, cần phân biệt rõ giữa việc trả lời kiến nghị và việc giải quyết dứt điểm kiến nghị. Việc ban hành văn bản trả lời mới đáp ứng yêu cầu về thủ tục hành chính; hiệu quả thực chất cần được đánh giá thông qua kết quả giải quyết trên thực tế và mức độ đáp ứng yêu cầu của cử tri.

Thứ hai, vẫn còn một số lượng đáng kể kiến nghị cần tiếp tục theo dõi, đôn đốc. Nhiều nội dung tuy đã được cơ quan có thẩm quyền thống nhất chủ trương hoặc bố trí trong kế hoạch nhưng chưa hoàn thành việc triển khai trên thực tế, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư công.

Thứ ba, các kiến nghị tồn đọng chủ yếu thuộc những lĩnh vực đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn và thời gian thực hiện kéo dài như giao thông, thủy lợi, phòng chống sạt lở, bảo vệ môi trường. Do đó, cùng với việc bố trí nguồn lực, cần tăng cường công khai tiến độ thực hiện và nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan có thẩm quyền.

Thứ tư, chất lượng một số văn bản trả lời kiến nghị chưa đáp ứng yêu cầu. Một số nội dung còn mang tính khái quát, chưa xác định rõ giải pháp, tiến độ hoặc trách nhiệm thực hiện, dẫn đến việc cùng một nội dung tiếp tục được cử tri phản ánh qua nhiều kỳ tiếp xúc.

PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ĐẠI BIỂU HĐND TRONG CHU TRÌNH TIẾP XÚC CỬ TRI VÀ GIÁM SÁT GIẢI QUYẾT KIẾN NGHỊ

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cần tiếp tục phát huy vai trò chủ động của đại biểu HĐND trong toàn bộ quy trình từ tiếp nhận, theo dõi đến giám sát kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri.

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới phương thức tiếp xúc cử tri theo hướng đa dạng, linh hoạt, tăng cường tiếp xúc theo chuyên đề, theo địa bàn và theo nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp của chính sách. Qua đó giúp đại biểu nắm bắt đầy đủ, khách quan tình hình thực tiễn và xác định đúng trọng tâm kiến nghị cần giám sát.

Thứ hai, tăng cường theo dõi, đôn đốc việc giải quyết kiến nghị sau tiếp xúc cử tri. Đại biểu HĐND cần chủ động phối hợp với các cơ quan chuyên môn để cập nhật tiến độ thực hiện, kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh và đề xuất Thường trực HĐND xem xét đưa vào chương trình giám sát khi cần thiết.

Thứ ba, nâng cao chất lượng hoạt động giám sát trên cơ sở đánh giá kết quả thực hiện. Khi xem xét báo cáo của UBND và các cơ quan chuyên môn, HĐND cần tập trung đánh giá mức độ hoàn thành trên thực tế, phân tích nguyên nhân đối với các kiến nghị chậm giải quyết và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị có liên quan.

Thứ tư, tăng cường khảo sát và giám sát lại đối với các kiến nghị tồn đọng, kéo dài hoặc được cử tri phản ánh nhiều lần. Việc khảo sát thực tế và đối thoại với cử tri sẽ cung cấp cơ sở khách quan để HĐND đánh giá chính xác tình hình và kiến nghị các giải pháp phù hợp.

Thứ năm, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, theo dõi và giám sát việc giải quyết kiến nghị cử tri. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử thống nhất về tiếp nhận, xử lý và kết quả giải quyết kiến nghị không chỉ phục vụ hoạt động của HĐND mà còn góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, tạo điều kiện để cử tri tham gia giám sát.

KẾT LUẬN

Tiếp xúc cử tri và giám sát việc giải quyết kiến nghị là hai hoạt động có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau trong việc thực hiện chức năng đại diện và chức năng giám sát của HĐND. Nếu tiếp xúc cử tri là kênh tiếp nhận, phản ánh ý chí, nguyện vọng của Nhân dân thì giám sát việc giải quyết kiến nghị là cơ chế bảo đảm các ý kiến, kiến nghị đó được xem xét, xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Trong bối cảnh tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương, đại biểu HĐND cần phát huy đầy đủ vai trò chủ thể trong toàn bộ quy trình từ tiếp nhận, theo dõi đến giám sát kết quả giải quyết kiến nghị. Chất lượng hoạt động của đại biểu HĐND cần được đánh giá không chỉ ở số lượng cuộc tiếp xúc cử tri hay số lượng kiến nghị được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền mà trước hết ở hiệu quả giải quyết các vấn đề cử tri quan tâm, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền địa phương và cơ quan dân cử.

Phan Kim Quyên